Archeologia w kamienicy na Traugutta 6

21 Marca 2017

W kamienicy na Traugutta 6

Badania archeologiczne przeprowadzone w sezonie 2011 pozwoliły odsłonić fundamenty i piwnice dawno zapomnianych kamienic, które przed II wojną światową w części zamykały północną pierzeję ulicy Traugutta. Nieznany dziś szerzej fragment Śródmieścia ma szansę ponownie zaistnieć w świadomości mieszkańców Warszawy.

Pierzeja północna ulicy Traugutta.Ryc.1. Pierzeja północna ulicy Traugutta.

Sama ulica powstała około roku 1866 w wyniku represji po Powstaniu Styczniowym, kiedy carski rząd zabrał ziemie należące do ojców misjonarzy z kościoła Św. Krzyża i wyburzył należące do nich zabudowania, łącząc ulicę Mazowiecką z Krakowskim Przedmieściem. Nowy trakt nazwano imieniem hrabiego Fiodora Berga, ostatniego Namiestnika Królestwa Polskiego. W roku 1916 patronem ulicy przekornie został ostatni dyktator powstania - Romuald Traugutt.

Frontowe elewacje kamienic Traugutta 6 i 8. Ryc.2. Frontowe elewacje kamienic Traugutta 6 i 8 po 1911 roku.

Przed II wojną światową północna pierzeja ulicy Traugutta po części zamknięta była zespołem dwóch kamienic o podobnie zaprojektowanych fasadach i dwóch oddzielnych podwórkach (ryc. 1). Kamienica na Traugutta 8 powstała zapewne dopiero w latach 80. XIX wieku, po roku 1896 przedłużono ją w kierunku pałacu, wznosząc budynek Traugutta 6 (ryc. 2). Podwórko kamienicy na Traugutta 8 było wspólne z domem dochodowym na placu Małachowskiego 2, którego boczna fasada wychodziła na ulicę Traugutta. Wszystkie trzy budynki należały do rodu Krasińskich, a od 1909 roku do Ordynacji Raczyńskich. Oprócz funkcji mieszkalnych i gospodarczych, cześć pomieszczeń w tych kamienicach przeznaczona była na działalność oświatową. Korytarze na górnych piętrach rozbrzmiewały dziewczęcym śmiechem pensjonariuszek prywatnej szkoły Anny Jasieńskiej i Janiny Tymińskiej, a na parterze gwar wydobywał się z założonej pod koniec lat 30. XX wieku kawiarni "Zodiak". Swą siedzibe miał tu też całkowicie polski Bank dla Handlu i Przemysłu, działający od 1910 roku.

Rozgrywające się w tym miejscu wydarzenia i ludzie z nimi związani stworzyli niezwykle różnorodny i barwny obraz tego niemal zapomnianego dziś zakątka miasta. Ale o tym innym razem.

Pod kamienicą Traugutta 6

Traugutta 6 - widok W Traugutta 6 - widok W

Początek prac i otwarty wykop z widocznym fragmentem mury oddzielającego posesje Traugutta 6 i Traugutta 8. Widać wykonany w 2005 roku mural "Megapolis".

Traugutta 6 - widok W Traugutta 6 - widok E

Na wschodnim skraju posesji Traugutta 6 wąskie piwniczne ściany przecina potężny ceglany mur. To skarbiec działającego tu polskiego Banku dla Handlu i Przemysłu. Wejście do banku widać na rycinie 2.

Traugutta 6 - widok N Traugutta 6 - widok S

Po 1945 roku wypalone mury obniżono do wysokości pierwszego piętra, a w latach późniejszych rozebrano całkowicie. Do 2011 roku zostało z nich tylko tyle.

Traugutta 6 - mur piwnicy Traugutta 6 - rachunek kawiarni Zodiak

Na jednej z piwnicznych ścian zachował się fragment tynku pokrytego farbą. Obok jeden z odnalezionych w zasypie piwnic rachunków kawiarni "Zodiak", wystawiony przez "Warszawskie Laboratorium Przetworów Mlecznych Gierzyński St." z siedzibą na ulicy Żelaznej 59.

Traugutta 6 - rachunek kawiarni Zodiak Traugutta 6 - rachunek kawiarni Zodiak

Kolejne rachunki kawiarni "Zodiak". Po lewej wystawiony przez firmę "Boguszewski i S-ka, handel owocami południowymi" z siedzibą na ulicy Przechodniej 4. Po prawej rachunek wystawiony przez cukiernię "G.G. Lardelli", mieszczącą się na ulicy Polnej 30.

 

Wszystkich zainteresowanych historią Syreniego Grodu zapraszam na:

Spacery po Warszawie