Kamienica Heurichowska na placu Małachowskiego 2

29 Stycznia 2017

Szokujaca nowoczesnością kamienica

Kamienica na placu Małachowskiego 2 do roku 1916 miała adres Mazowiecka 20. Powstała w miejscu starszego budynku, wzniesionego w 1848 roku wg projektu Franciszka Marii Lanciego. Projekt nowej kamienicy dochodowej rozstrzygnął konkurs zlecony w 1907 roku przez hrabiego Adama Krasińskiego. W komisji zasiedli wybitni warszawscy architekci. Pierwszą nagrodę w wysokości 1000 rubli otrzymał Jan Heurich młodszy. Od jego nazwiska kamienica zwana była Heurichowską.

Kamienica Heurichowska na placu MałachowskiegoRyc.1. Kamienica Heurichowska na placu Małachowskiego.

Prace przy budowie od 1908 roku prowadziło Towarzystwo Akcyjne Zakładów Przemysłowo-Budowlanych Fr. Martens i A. Daab, którego początki sięgają roku 1866 i ciesielsko-stolarskiego warsztatu Fryderyka Martensa przy ulicy Hożej 22.

W 1909 roku zmarł Adam Krasiński, a firma Martens i Daab popadła w kłopoty finansowe. Odbiło się to na tempie prowadzonych prac i choć w 1910 roku do lokali wprowadziły się pierwsze firmy i zakłady, to prace budowlane trwały nadal. Nowym właścicielem został przyrodni brat Krasińskiego, Edward Raczyński.

Zawirowania wokół budowy sprawiły, że projekt Jana Heuricha, prowadzony razem z architektem Arturem Goeblem, uległ znacznej redukcji. Musiano zrezygnować z budowy drugiego skrzydła od ulicy Berga, czyli dzisiejszej Traugutta. Ostatecznie budowę ukończono w roku 1911, a budynek uznano za "szokujące nowoczesnością" dzieło polskiej architektury (ryc. 1). Wyższe partie budynku utrzymane były w modnym w tamtym czasie stylu empire i kontrastowały z nowoczesnymi witrynami w dolnej części, przesłoniętymi wielkimi taflami szkła na poziomie parteru i antresoli.

Przebudowa kamienicy Heurichowskiej na placu Małachowskiego w latach 40. XX wieku. Ryc.2. Przebudowa kamienicy Heurichowskiej na placu Małachowskiego w latach 40. XX wieku.

W czasie Powstania Warszawskiego wszystkie wnętrza budynku spłonęły. Przetrwała jedynie ogniotrwała konstrukcja budynku i wystrój elewacji. Odbudową gmachu zajęto się w latach 1946-49 na potrzebę biur Ministerstwa Poczt i Telegrafów. Projektantem przebudowy był Maksymilian Bystydziński, a pracami kierował Bohdan Pniewski. Budynek przedłużono o pięć osi okiennych od strony ulicy Traugutta oraz zlikwidowano wielkie szklane witryny, zmieniając tym zupełnie charakter budynku. Zamurowano także przejazd bramny i zamieniono na hol wejścia głównego (ryc. 2). Wrota przejazdu ocalały, umieszczono je w bramie od strony ulicy Traugutta, w miejscu dawnej kamienicy nr 8.

W latach 2012-2014 dobudowano nowe skrzydło od strony wschodniej, na miejscu dawnych kamienic Traugutta 6 i 8, oraz przywrócono potężne witryny w fasadzie budynku.

Plac Małachowskiego 2 - strona N Plac Małachowskiego 2 - strona W

Plac Małachowskiego 2 - strona SW Plac Małachowskiego 2 - strona SW

Plac Małachowskiego 2 - strona SW Plac Małachowskiego 2 - strona S

 

Wszystkich zainteresowanych historią Syreniego Grodu zapraszam na:

Spacery po Warszawie